Fluide leiderschap
“Ik heb nooit echt een passende functie gehad bij wat ik doe. Er wordt een titel ‘voorzitter’ opgeplakt, want je moet een stichting zijn.”
Roos Giethoorn, Kings of Colors
Je functie staat op papier, je rol pak je. Binnen streetculture staan de rol en de mens die die rol draagt nooit los van elkaar. Community leader, organisator, maker, mentor, directeur. WANNEER WISSEL JIJ VAN PET, ZONDER DAT IEMAND HET MERKT? Het zijn posities die je inneemt omdat je erin gelooft, omdat je ervoor staat en soms omdat je niet anders kan.
Het is een bewegelijke manier van werken en organiseren die een van de drijvende krachten van streetculture is. Wie vandaag organiseert, staat morgen op het podium, wie de ruimte regelt, geeft volgende week les. Ook de omvang van organisaties speelt mee: in een kleine organisatie belanden er nu eenmaal veel verschillende verantwoordelijkheden in één paar handen. En dan is er het subsidiesysteem, dat een voorzitter wil zien, een directeur, een penningmeester. Woorden die passen bij systemen die minder beweeglijk zijn.
Voor veel organisaties die al jaren actief zijn binnen streetculture is dit een praktijk die ze hebben verfijnd met grote finesse. Je kiest welke pet je wanneer draagt, leest de ruimte, weet wanneer je een titel inzet en wanneer je hem laat vallen. Op een jam ben je gewoon jezelf. Op een netwerkbijeenkomst ben je zakelijk directeur. Het wisselen van petten, inschatten wanneer je welke taal spreekt, dat is een ambacht. WELK WERK DOE JIJ DAT IN GEEN FUNCTIEOMSCHRIJVING PAST? En het werkt alleen als je streetcredits kloppen: wanneer mensen weten waar je voor staat, dat je waarden helder zijn en dat je daar trouw aan blijft, ook als er niemand kijkt.
Wie tussen verschillende werelden kan schakelen heeft iets opgebouwd en vaak ook iets meegekregen. Toegang tot taal, tot netwerken, tot de codes van beide werelden. Dat is een privilege. Wie het heeft en er niet bewust mee omgaat, draagt bij aan een cultuur die steeds minder is van de mensen voor wie ze is ontstaan. Of je vanuit dat privilege ruimte maakt voor wie het niet heeft, bepaalt voor wie de cultuur toegankelijk blijft.
De kern zit ’m in de praktijk van aanwezig zijn: bij de sessie die niet vergoed wordt, tijdens het gesprek dat niet gepland stond. Dat soort momenten zijn niet overdraagbaar aan een collega of vervangbaar door een protocol. Ze bestaan omdat iemand er is, en ze stoppen als diegene vertrekt. Hier is de mens zelf de infrastructuur: dit werk leeft in een lichaam, in aanwezigheid, in tijd. Het zit niet in een structuur. WELKE VERANTWOORDELIJKHEID DRAAG JIJ ZONDER DAT IEMAND EROM HEEFT GEVRAAGD?
Waardevol leiderschap
“Ik heb niemand om naar boven te kijken, die echt vanuit die hiphop komt en zakelijke directie doet vanuit dat normen en waardestelsel.”
Jaïr Franken, Sample Culture
Uit streetculture komen organisaties die zakelijk draaien op eigen voorwaarden. Patta, Topnotch, DAILY PAPER: opgebouwd vanuit de cultuur zelf. Financieel serieus zonder te vergeten waar ze vandaan komen. Streetculture wordt gebouwd door mensen die weten hoe je creatief produceert. Mensen die weten wat er nodig is voor een event, wie je moet bellen, hoe je een ruimte vult, wat er op het spel staat als het misgaat.
Een creative producer werkt met meerdere waarden tegelijk. Financieel rendement telt, maar ernaast staan reputatie, gemeenschap, kennisoverdracht. Wie die andere waarden loslaat en alleen nog op de centen stuurt, verraadt de mores.
Dat maakt de positie van iemand die ook financieel kan schakelen complex. Er is wantrouwen als keuzes te veel vanuit geld worden gemaakt. En tegelijk, zodra initiatieven binnen streetculture opschalen en subsidies ontvangen, komen er systemen mee die een andere taal spreken. Een stichting, een bestuur, een uitgebreide begroting met gezonde financieringsmix.
Wat schaars is, zijn mensen die beide werelden kennen. Die weten wat er op het spel staat als de financiële waarde leidend wordt, en die tegelijk de taal spreken van het systeem dat aanklopt. WAT ZOU JIJ NODIG HEBBEN OM EEN SCHAKELFUNCTIE TE KUNNEN VERVULLEN? Op artistiek vlak zijn er al mensen die dat schakelen doen: dansers, choreografen, theatermakers die in beide werelden staan. Op het organisatorische en financiële vlak is die groep klein. Wie gaat dat doen, en wat is daarvoor nodig?
